Nina Mark Anthony B. Bassig at Rosselle A. Calapatia
Makaluma man sa ilan, inilapit ni Shakespeare ang pusong mga mag-aaral sa tanghalan.
Galak ang unang nadama ng mga estudyante nang nagbukas ang telon ng FEU Auditorium noong Enero 22 upang itanghal ang Macbeth at Midsummer Night’s Dream noong Pebrero 4. Sa tulong ng President’s Committee on Culture (PCC) naging mas makulay ang ika-60 na anibersaryo ng FEU Auditorium at ika-20 naman ng PCC.
Sa pagpapalabas ng mga dulang ito naging bukas ang PCC sa mga bisita mula sa ibang unibersidad tulad ng Ateneo De Manila University, University of the East (UE), University of the Philippines, Polytechnic University of the Philippines, at FEU-East Asia College.
Ayon kay Steven Tolentino, isang second year AB Journalism student sa UE, “Actually, gustong-gusto ko talagang mapanood ang mga ganitong klaseng dula, idol ko rin si Shakespeare lalo na nung highschool pa ako.”
Likhang Shakespeare
Ang Macbeth at Midsummer Night’s Dream ay iilan lamang sa mga dulang ginawa ni William Shakespeare.
Ang “Tragedy of Macbeth” o mas kilala sa tawag na “Macbeth” ay isang dulang isinulat ni William Shakespeare noong 1606. Isinulat niya ito para kay James VI ng Scotland. Malaki ang interes ni James sa witchcraft na siyang naging tema ng dula. Sa katunayan, ang isa sa mga karakter na si Banquo ay ninuno ni James. Maliban sa Macbeth, isa rin sa likha ni Shakespeare ay ang Midsummer Night’s Dream na isinulat niya ng dalawang taon simula noong 1594 hanggang 1596.
Kahit banyaga ang mga dula ni Shakespeare napili pa rin ang mga ito para maipalabas sa FEU ng dahil na rin sa pratikalidad.
“Practicality is one of the factors that we considered. They (Word of Mouth Theatre Philippines) already have the production ready. It’s cheaper for us and for them,” pahayag ni Martin Lopez, Executive Director ng PCC.
Ang pagtatanghal ng isang dula mula sa ibang bansa at paggamit ng wikang banyaga ay hindi madali. Ngunit ang tagumpay ng isang palabas ay higit na madali sa pamamagitan ng masusi at mabuting preparasyon.
Wika nga ng isa sa mga tauhan sa Macbeth, “It’s knowing the text with the help of the director. You must understand the material.”
Ano nga ba ang pinaka dahilan kung bakit naghahandog ang PCC ng mga ganitong dula? Sa pagdaan ng maraming panahon simula ng magawa ang mga libro ni Shakespeare, nabigyan ito ng kahalagahan lalo na ng mga Pilipino. Ayon kay Dudz Teraña, director ng Summer Dreamin’,” My main intention is to educate FEU community in terms of literature. On how can I contribute sa FEU community to bring back the literature, Because nobody’s reading Shakespeare.”
Sa bagong handog ng mga organisasyong nagpapahalaga sa kagandahan ng obra ng mga banyaga na may Filipino Touch, nagsisilbi itong daan na makilala na kahit gawang banyaga nananatili pa rin ang tatak ng mga Pinoy.
Ang Macbeth
Umiikot ang istorya ng Macbeth sa trahedya, samantalang komedya naman ang Midsummer Night’s Dream. Sa pagtatanghal ng mga Pilipino sa mga dulang banyaga, nagpakita ng kahusayan sa pag-arte ang Word of Mouth Theatre Philippines na isang grupo na nagtatanghal ng iba’t-ibang dula at ang FEU Theater Guild na isang maipagmamalaking organisasyon na nagpapakita ng kagalingan sa pag-arte sa loob ng Unibersidad.
Ang “Macbeth Unplugged” ay binigyang-buhay ng mga de-kalibreng aktor at direktor. Ilan sa kanila ay minsan nang nakita sa telebisyon at nagkamit ng mga karangalan.
Ang mga pangunahing tauhan ay sina Roeder Camańag bilang Macbeth at Gigette Reyes bilang Lady Macbeth.
Si Camańag ay hinirang na Best Actor ng Aliw Awards. Nagtanghal na din siya sa Dulaang UP, Philippine Educational Theatre Association (PETA), New Voice Company and Musical Theatre Philippines. Nakagawa na din siya ng mga independent films.
Isang aktibong miyembro ng PETA naman si Reyes. Nakapagtanghal na siya sa Amerika kasama ang East/West Players at ang Manila Actor Studio. Nakasama na din niya sa trabaho ang mga batikang direktor gaya nina Joel Lamangan, ang yumaong si Lino Brocka at marami pang iba.
Ang bawat tagumpay ng pagtatanghal ay hindi lamang sa mga aktor kun’di maging sa mga tao sa likod ng entablado.
Summer Dreamin’
“Four months of intensive training, una muna we read the original text the original play of Midsummer nights for about one and a half month, so we study it. After we had also a intensive workshop sa comedy,” paliwanag ni Teraña.
Nagsimula ang kwento sa pagpapakilala sa mga fairies na nagsisilbing makukulay na gabay ng mga bida. Umiikot ang kwento sa kakaibang pagmamahalan nila Belen, Meyor, Nina, Victor, at Anton.
Si Delia ay nahuhumaling kay victor na tumatakbong kandidato kalaban si Meyor, na may pakialamerang pamangkin na si Anton, na iniirog naman ni Belen.
Isa sa mga paborito ni Meyor ay ang ginataan ni Nina na siyang puno’t dulo ng kanilang paghahabulan lagi. Isa rin sa makukulay na tauhan ay ang mga sindikatong kasabwat ni Meyor ang Pink Sisterettes na mahilig sa itlog. Bilang ama ni Delia, si Fidel ay balak ipadala sa kumbento ang kanyang anak. Sa pagpasok ni Delia sa kumbent, nakasalamuha niya ang mga Pink Sisterettes na isang masamang impluwensya kay Delia kaya nagbalak itong tumakas. Nang nakatakas si Delia sumama na ito kay Victor at pumunta sa mundo ng Imajika.
Nang nasa Imajika na sina Belen, Meyor, Nina, Victor, at Anton nakilala nila sina Blabla at Blagadag, Flower Girls 1, 2, 3 at nakisama pa rito si Marimitmit na nakagulo sa isla ng Imajika.
Isa sa mga tauhan ay si Joremi Ongue na gumanap na isa sa mga Pink sistererettes, “Ang aking paghahanda ay ang aking boses talaga kasi may scene ako na kumanta ako, ayun, pinaghanda ko rin yung expresyon ng mukha kung paano ko mapapatawa yung mga manonood,” wika niya.
Sa pagbaba ng telon
Marami ang humanga nang matapos ang palabas, isang maipagmamalaking obra ang maituturing na naman ng mga Pilipino. Sa galing na ipinamalas ng mga tauhan sa dalawang dula na gawa ni Shakespeare, sa pagbaba ng telon, anu-ano nga ba ang mga naging reaksyon ng mga manonoood dito?
“It’s creative, they have a new version, not an old version. We know they have spent a lot of time. They have good expression and action,” wika ni Wu, Yen-Chen, isang Taiwanese student ng napanood niya ang Macbeth.
Maging ang mga beterano sa larangang ito ay humanga din. Ayon sa dating Executive Producer na si Rustica Carpio, “It’s very nice. Different kind of treatment and very creative. I like the set-up, ready for travelling. Because of that, they are free to do any actions. No dull moments. It’s very innovative.”
“Nakakatuwa na ginawang comedy na modern ang Midsummer ngayon, dahil diyan talagang maraming nanood ang bilib sa ipinakita ng Theater Guild,” sagot ni Ella Mistal, isang estudyante ng Hotel and Restaurant Management sa FEU.
Ang Macbeth Unplugged at Summer Dreamin’ ay hindi lamang sinaksihan ng mga estudyante ng FEU. Maging ang mga mag-aaral sa iba’t ibang unibersidad ay nakiisa. Dumalo din ang ilang mga alumni at mga panauhin mula sa Taiwan, Baguio at New York.
Muli sa entablado
Ang mga plano ng Word of Mouth Theatre Philippines ay hindi nagtatapos dito. Upang makatulong at higit pang mapaunlad ang sining at kultura ng mga Pilipino, nagbabalak silang ipalabas din ang Macbeth sa wikang Filipino. Ito ay sa tulong ni Rolando Tinio, isang National Artist for Theatre Arts sa larangan ng literatura. Ang bersyong ito ay tatawaging “Macbet ni Tinio”. Para mas mapalapit ang likhang Shakespeare sa mga mag-aaral ng FEU, naisipan nilang isabuhay muli ang dula ni Shakespeare na Midsummer Night’s Dream na gagampanan ng mga miyembro ng FEU Theater Guild sa kakaibang atake.
Sa direksyon nina Edward Teraña at Jeremy Domingo, naipakita nila ang likhang Pilipino na maaaring maipagmalaki hindi lamang sa Pilipinas kundi sa ibang bansa na rin. Sa mga susunod pang dula na hango sa likha ni Shakespeare naway mabigyan nila ng hustisya ang mga halaw na dula. Ayon nga kay Lopez, “Hopefully, this is the start of many Shakespearean productions.”
Sa mga mag-aaral na nagnanais ding magtanghal sa entablado, ito ang maipapayo ni Lopez, “Go for it. Don’t let inhibitions stop you. Do it well. Attend all the rehearsals.”
Sadya ngang naging napakakulay ng pagdiriwang ng anibersaryo ng FEU. Mangyaring hindi ito ang maging huli sa mga pagtatanghal na masaksihan ng mga mag-aaral dahil ang bawat pagtatanghal ay nag-iiwan ng magandang aral.